Hoeveel geluid maakt een warmtepomp? De regels en tips voor de buitenunit

Geluid is een van de meest gestelde vragen over warmtepompen, en begrijpelijk: niemand wil ruzie met de buren. Goed nieuws: met een stille buitenunit op een slimme plek blijf je volgens Milieu Centraal bijna altijd binnen de wettelijke norm. In dit artikel lees je waar het geluid vandaan komt, wat de regels precies zeggen en hoe je de buitenunit het beste plaatst.

Waar komt het geluid vandaan?

Een lucht-waterwarmtepomp, hybride of all-electric, heeft meestal een buitenunit die op een airco lijkt. De ventilator en de compressor daarin maken geluid als de warmtepomp draait. Volgens Milieu Centraal is dat vooral in de herfst, de winter en het vroege voorjaar, als je ramen dicht zijn. Een volledig elektrische warmtepomp kan ook ’s nachts aanslaan en draait in de zomer voor warm water.

Hoe hoger het vermogen, hoe meer geluid de buitenunit maakt. Rond het vriespunt kan het geluid ook tijdelijk anders klinken, als de warmtepomp de buitenunit ontdooit. Warmtepompen met de bodem of PVT-panelen als bron hebben geen buitenunit met ventilator en maken weinig tot geen geluid (zie lucht-water of bodemwarmtepomp).

In de praktijk valt het mee: volgens Milieu Centraal ervaart bijna driekwart, 72%, van de warmtepompbezitters nooit geluidsoverlast.

De regel: maximaal 40 dB op de perceelsgrens

Voor een warmtepomp of airco die buiten staat bij een woning geldt een aparte regel in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), als die woning direct grenst aan een andere woning. Volgens IPLO mag het geluidsniveau van de installatie dan maximaal 40 dB zijn:

• Woningen op verschillende percelen (rijtjeshuizen, twee-onder-een-kap): de 40 dB geldt op de perceelsgrens (artikel 4.107, lid 2 Bbl).
• Woningen op hetzelfde perceel (zoals een appartementencomplex): de 40 dB geldt bij het te openen raam of de deur van een niet-gemeenschappelijk verblijfsgebied van de buren, zoals een slaapkamer (artikel 4.108, lid 3 Bbl).
• Openbare ruimte ertussen? Grenst het perceel van je woning niet direct aan dat van een andere woning, bijvoorbeeld omdat er een stoep of straat tussen ligt, dan geldt de regel op de perceelsgrens niet.

Plaats je een warmtepomp bij een bestaande woning, dan is dat verbouw. Volgens IPLO geldt dan dezelfde waarde van maximaal 40 dB (artikel 5.14, lid 2 Bbl).

Hoe wordt dat geluid bepaald?

Hoe het geluidsniveau wordt bepaald, staat in de Omgevingsregeling (artikel 5.59 en bijlage XVII). De belangrijkste punten:

• Er wordt gemeten op de perceelsgrens, op 1,5 meter hoogte, op de plek waar het geluid het hardst is. Staat de unit op een dak of hangt hij aan de gevel, dan op 1,5 meter boven de onderkant van de installatie.
• De warmtepomp draait daarbij op het maximale toerental van de gekozen instelling.
• Dag en nacht. Heeft de warmtepomp een aparte instelling voor de avond en nacht (19 tot 7 uur), dan wordt het geluid overdag (7 tot 19 uur) met 5 dB gecorrigeerd. In de praktijk mag hij overdag dan 45 dB maken en ’s avonds en ’s nachts 40 dB. Zo beschrijft Milieu Centraal het ook.
• Tonaal geluid, zoals een hoorbare brom of fluittoon, krijgt een toeslag van 0 tot 6 dB.
• Staat er een gemeenschappelijke, geheel gesloten erfafscheiding van minstens 1,8 meter hoog en minstens 10 kg per m², dan wordt 0,5 meter boven die afscheiding gemeten.

De wet gaat uit van een meting op locatie, maar je kunt het vooraf ook berekenen. Het ministerie van BZK heeft daarvoor een rekentool laten maken. Een installateur rekent daarmee vooraf uit of een buitenunit op een bepaalde plek binnen de norm blijft.

Wat is 40 dB?

Milieu Centraal vergelijkt 40 dB met zacht gefluister in een stille kamer; de meeste mensen ervaren dat als stil. De afstand van de warmtepomp tot de erfgrens maakt niet uit, zolang het geluid óp de grens maar onder de norm blijft.

Let bij het vergelijken van warmtepompen op welk getal een fabrikant noemt. Het geluidsvermogen (de hoeveelheid geluid die de unit zelf produceert) is iets anders dan de geluidsdruk op een bepaalde afstand. Die getallen kun je niet zomaar naast elkaar leggen; vraag de installateur wat het betekent op jouw perceelsgrens.

Slimme plekken voor de buitenunit

Milieu Centraal geeft als voorbeeld een tussenwoning van 5 meter breed. Daar kan een monoblock voor buiten onder meer hier staan:

1. In het midden tegen de achtergevel. Dan is de afstand tot beide buren zo groot mogelijk.
2. Tegen een muurtje op de grens met de buren. Dat muurtje moet in de praktijk zo’n 2,5 meter lang en 1,80 meter hoog zijn. Tegen een gewone schutting mag niet: die laat te veel geluid door.
3. Op het dak van een uitbouw.
4. In een geluiddempende ombouwkast tegen de schutting. Houd 20 cm ruimte tussen kast en schutting voor de aanzuiging van lucht.

Kijk altijd of er ramen en deuren van de buren dicht bij de grens zitten; dan is een andere plek soms beter. Ook bij een smallere tussenwoning zijn er volgens Milieu Centraal mogelijkheden, bijvoorbeeld met een extra stille buitenunit.

Minder geluid in de nacht

Kies een warmtepomp met een nachtstand. Volgens Milieu Centraal draait die op een lager vermogen, en dat geeft minder geluid én minder stroomverbruik, precies op het moment dat het buiten stil is. Een warmtepomp met het juiste vermogen helpt ook: een te kleine warmtepomp moet harder werken, een te grote slaat vaker aan en uit. Laat het vermogen daarom uitrekenen; een eerste indruk krijg je met onze warmteverliesberekening.

Appartement of VvE

Ook bij een appartement is een warmtepomp soms mogelijk, bijvoorbeeld met de buitenunit in de tuin van een benedenwoning of op het dak. Let dan extra op het geluid bij de ramen van de buren, en overleg altijd vooraf met de VvE.

Wat wij doen

Wij installeren lucht-waterwarmtepompen van Vaillant en Weheat. Het geluid op de perceelsgrens rekenen we vooraf uit; daarop kiezen we samen met jou het model en de plek, en we zetten de buitenunit op trillingsdempers. Benieuwd welke modellen er zijn? Bekijk onze warmtepompen, of lees eerst hoe een warmtepomp werkt.