Netcongestie: kun je nog een warmtepomp of thuisbatterij nemen?

In een groot deel van Nederland is het stroomnet zo goed als vol. Dat roept een logische vraag op: kun je dan nog wel een warmtepomp of thuisbatterij nemen? Het korte antwoord: meestal wel, want voor de meeste warmtepompen heb je geen zwaardere aansluiting nodig. In dit artikel lees je wat netcongestie is, wat er sinds 1 juli 2026 is veranderd en hoe je je warmtepomp zo inzet dat hij het net zo min mogelijk belast.

Wat is netcongestie?

Volgens de Rijksoverheid is er steeds meer vraag naar stroom, en vaak op hetzelfde moment. Er is vooral veel stroom nodig op piekmomenten, bijvoorbeeld tussen 16 en 21 uur: mensen koken op inductie, laden hun elektrische auto op en de warmtepomp draait. Tegelijk willen bedrijven overstappen van gas op stroom. Op die momenten is er niet genoeg ruimte op het net om alle stroom te vervoeren: een soort file op het stroomnet. Dat heet netcongestie.

Het net wordt daarom fors uitgebreid; netbeheerders investeren volgens de Rijksoverheid zo’n € 8 miljard per jaar. Maar dat kost tijd, en in de tussentijd moeten nieuwe aansluitingen soms wachten.

Wat is er sinds 1 juli 2026 veranderd?

Tot 1 juli 2026 kregen huishoudens en andere kleinverbruikers bij een nieuwe of zwaardere aansluiting vaak automatisch voorrang. Dat is veranderd:

• Eén wachtlijst. In gebieden waar het net (bijna) vol is, stopt het automatisch reserveren van capaciteit voor huishoudens en kleinverbruikers. Volgens Liander komen kleine en grote aanvragen nu op één wachtlijst, met voorrangsregels van de ACM.
• Drie groepen met voorrang. Volgens de Rijksoverheid krijgen alleen nog oplossingen die het volle net ontlasten (zoals grote batterijen), organisaties voor de nationale veiligheid (zoals ziekenhuizen en defensie) en belangrijke basisbehoeften (zoals woningen, scholen en openbaar vervoer) voorrang.
• Gemeenten en woningbouw. Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten al vroeg in het bouwproces capaciteit aanvragen, en begin januari 2027 wordt capaciteit die eerder gereserveerd stond vrijgegeven aan de wachtlijst.

Hoe lang je moet wachten, verschilt per regio en hangt af van de ruimte op het net. In sommige gevallen kan de wachttijd oplopen.

Belangrijk: de wachtlijst gaat over aanvragen voor een nieuwe of zwaardere aansluiting. Heb je die niet nodig, dan merk je er voor je warmtepomp niets van.

Heb je voor een warmtepomp een zwaardere aansluiting nodig?

Meestal niet. Volgens Milieu Centraal:

• Een driefasenaansluiting is meer dan zwaar genoeg.
• Een eenfaseaansluiting is er in twee soorten: 1x25 A en 1x35 A. Op 1x35 A is meer mogelijk.
• Een hybride warmtepomp kan op elke aansluiting, omdat hij minder vermogen vraagt.
• Een volledig elektrische warmtepomp lukt vaak ook op een eenfaseaansluiting van 1x35 A, zeker als je woning wat kleiner en goed geïsoleerd is.

Welke aansluiting je hebt, zie je door in te loggen op de website van je netbeheerder; welke netbeheerder dat is, staat meestal op je stroommeter. Zet niet alle zware apparaten tegelijk op vol vermogen aan, en laat een installateur adviseren. Ook Liander schrijft dat er op een bestaande aansluiting vaak meer mogelijk is dan gedacht.

Zo houd je je warmtepomp netvriendelijk

Milieu Centraal geeft deze tips, die ook je stroomrekening helpen:

1. Kies het juiste vermogen. Dan hoeft de elektrische naverwarmer niet bij te springen. Die verbruikt veel meer stroom dan de warmtepomp zelf, en vaak juist op momenten dat de vraag toch al groot is.
2. Kies een warmtepomp met een nachtstand. Die draait op een lager vermogen: minder geluid en minder stroomverbruik.
3. Kies een warmtepomp met loadbalancing. Gebruik je tegelijk veel stroom, bijvoorbeeld bij elektrisch koken met de oven aan, dan werkt de warmtepomp tijdelijk wat minder hard, zodat de hoofdzekering niet doorslaat. Daardoor is een driefasenaansluiting vaak niet nodig. Heb je ook een laadpaal met zo’n systeem, laat dan één systeem leidend zijn.
4. Vergroot de capaciteit van je verwarming met radiatorventilatoren of grotere radiatoren. Dan kan de warmtepomp met een lagere temperatuur toe en vraagt hij minder energie; zie vloerverwarming of radiatoren.
5. Verwarm gelijkmatig. Zet de thermostaat ’s nachts hooguit 1 of 2 graden lager dan overdag.
6. Verwarm het voorraadvat buiten de piekuren, vóór 16.00 uur of na 21.00 uur, met een tijdklok. Met zonnepanelen gebruik je daar overdag je eigen zonnestroom voor.
7. Isoleer waar het nog kan. Dat scheelt altijd.

Als je aansluiting toch zwaarder moet

Moet je aansluiting verzwaard worden, neem dan op tijd contact op met je netbeheerder. Is de verwachte wachttijd langer dan vijf jaar, dan noemt Milieu Centraal een all-electric-ready hybride warmtepomp het overwegen waard: die kun je later, met een voorraadvat en het afsluiten van de cv-ketel, als volledig elektrische warmtepomp gebruiken. Gaat je cv-ketel in de tussentijd stuk, dan kun je volgens Milieu Centraal een cv-ketel huren, zodat je niet nog vijftien jaar aan het gas vastzit.

En een thuisbatterij?

Een thuisbatterij die alleen je eigen zonnestroom opslaat, helpt het net volgens Milieu Centraal een beetje. Grotere thuisbatterijen die worden ingezet om te handelen op de energiemarkt, dragen naar verwachting juist meer bij aan overbelasting dan dat ze die voorkomen. De grote batterijen die volgens de Rijksoverheid voorrang krijgen bij een aansluiting, zijn batterijen die het volle net ontlasten. Hoe een thuisbatterij werkt en wanneer hij laadt, lees je in hoe werkt een thuisbatterij.

Hoe druk is het net bij jou?

Wie je netbeheerder is, zie je op je stroommeter of via de website Eancodeboek. Met de stroomnetchecker van Enexis, Liander of Stedin controleer je de status van het net bij jou, en de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland laat de drukte per regio zien.

In ons werkgebied zijn vooral Stedin en Liander netbeheerder, in het Westland Westland Infra. Per plaats staat op onze pagina’s welke netbeheerder het net beheert en wat er over netcongestie bekend is; kijk in ons werkgebied.

Wat komt er nog?

Volgens de Rijksoverheid wordt het nettarief vanaf 2028 variabel: stroom op piekmomenten wordt duurder dan stroom op rustige momenten. Slimme apparaten moeten het makkelijker maken om je verbruik naar goedkope momenten te verschuiven; het gebruik daarvan blijft vrijwillig. Een warmtepomp die je slim instelt, past daar goed bij. Hoeveel stroom een warmtepomp gebruikt en wanneer, lees je in stroomverbruik van een warmtepomp. En geluid? Ook daarvoor helpt een nachtstand; zie geluid van een warmtepomp.