Hoe werkt een thuisbatterij? Laden, ontladen en wat je ervan mag verwachten

Met het einde van de salderingsregeling op 1 januari 2027 in zicht is de thuisbatterij een actueel onderwerp. Maar hoe werkt zo’n batterij eigenlijk? In dit artikel lees je hoe stroom door je huis loopt met en zonder batterij, uit welke onderdelen een thuisbatterij bestaat, en wat je er realistisch van mag verwachten.

Het principe: zonnestroom bewaren voor later

Zonnepanelen leveren stroom als de zon schijnt, maar je verbruikt vooral stroom op andere momenten, bijvoorbeeld ’s avonds. Daardoor gebruik je volgens Milieu Centraal gemiddeld maar zo’n 30% van je eigen zonnestroom zelf; de rest gaat naar het net.

Een thuisbatterij, ook wel thuisaccu genoemd, verandert dat:

• Wek je meer zonnestroom op dan je verbruikt? Dan stuurt de regeling de stroom naar de batterij. Pas als die vol is, gaat de rest naar het net.
• Verbruik je stroom terwijl je zonnepanelen niets leveren? Dan gebruik je eerst de stroom uit de batterij. Is die leeg, dan neem je automatisch weer stroom af van het net.

Je merkt er in huis niets van: de lampen branden gewoon, alleen de bron van de stroom wisselt.

Een dag met een thuisbatterij

• ’s Ochtends is de batterij leeg of bijna leeg. Je eerste stroom komt van het net, tot je panelen genoeg leveren.
• Overdag leveren je panelen meer dan je verbruikt. Het overschot laadt de batterij op. Op een zonnige zomerdag is die al snel vol; de rest gaat naar het net.
• ’s Avonds daalt de zonnestroom en stijgt je verbruik: koken, verlichting, de wasmachine. Nu ontlaadt de batterij en hoef je geen stroom in te kopen.
• ’s Nachts raakt de batterij leeg en neem je weer stroom van het net, tot de volgende ochtend.

Daarom is je verbruik ’s avonds en ’s nachts de belangrijkste maat voor de grootte van de batterij. Milieu Centraal adviseert om niet te groot te kiezen: de batterij moet je avond- en nachtverbruik kunnen dekken. Hoe je dat uitrekent, lees je in hoe groot moet een thuisbatterij zijn.

De onderdelen van een thuisbatterij

• Batterijcellen. De meeste thuisbatterijen zijn lithiumbatterijen van het type LFP (lithium-ijzerfosfaat). Een standaard thuisbatterij slaat volgens Milieu Centraal zo’n 6 kWh op; kleine beginnen bij 2 kWh, grote gaan tot zo’n 20 kWh.
• Batterijbeheer. Een regeling in de batterij bewaakt de cellen: hoe vol ze zijn, de temperatuur en hoe snel ze mogen laden en ontladen.
• Omvormer. Batterijen en zonnepanelen werken met gelijkstroom, je huis met wisselstroom. De omvormer zet de stroom om. Een AC-gekoppelde batterij heeft een eigen omvormer en werkt naast je bestaande zonnepanelen en omvormer. Bij een hybride of DC-gekoppeld systeem bedient één hybride omvormer zowel de zonnepanelen als de batterij.
• Meting en sturing. De batterij moet weten of je huis op dat moment stroom levert aan het net of afneemt. Daarvoor wordt hij gekoppeld aan je slimme meter of een meter in de meterkast. Een app of energiemanagementsysteem bepaalt wanneer de batterij laadt en ontlaadt.

De thuisbatterijen die wij installeren laten de verschillen goed zien. De Zendure SolarFlow 4000 Mix AC+ is AC-gekoppeld: 8 kWh en 4 kW, aan te sluiten naast je bestaande panelen. De AlphaESS is een modulair systeem met eigen omvormer dat automatisch laadt als de stroomprijs laag is. De HYXI Aura combineert omvormer, batterij en noodstroom in één systeem.

Drie manieren om een thuisbatterij te gebruiken

1. Meer eigen zonnestroom gebruiken. De klassieke toepassing: overdag laden met je overschot, ’s avonds ontladen.
2. Handelen met een dynamisch contract. Bij een dynamisch contract verschilt de stroomprijs per uur. Sommige, vaak grotere, batterijen laden dan in als stroom goedkoop is en ontladen als hij duur is, ook zonder zonnepanelen. Of je zo’n batterij terugverdient, is volgens Milieu Centraal heel onzeker.
3. Noodstroom. Alleen batterijen met een speciale noodstroomfunctie houden je huis bij een stroomstoring (deels) van stroom voorzien; soms is daarvoor een aanpassing in de meterkast nodig.

Waarom een batterij in de winter niet vol raakt

Een thuisbatterij maakt je niet zelfvoorzienend. Milieu Centraal rekent voor: 10 zonnepanelen wekken per jaar zo’n 3.500 kWh op, ongeveer evenveel als een gemiddeld huishouden in een rijtjeshuis verbruikt. Op een gemiddelde junidag is dat 15 kWh, meer dan een batterij van 6 kWh kan opvangen. Op een gemiddelde decemberdag is het maar 2,5 kWh, veel te weinig om de batterij vol te laden.

Dat is ook waarom een thuisbatterij weinig doet voor een warmtepomp: die verbruikt juist in de winter de meeste stroom, als er weinig zonnestroom over is. Hoe het verbruik van een warmtepomp over het jaar verloopt, lees je in stroomverbruik van een warmtepomp.

Verlies bij laden en ontladen

Bij het opslaan en weer afgeven van stroom gaat energie verloren, onder meer in de omvormer. CE Delft mat in echte woningen voor Vereniging Eigen Huis een verlies van zo’n 15%. Van elke 10 kWh die je in de batterij stopt, krijg je er dus zo’n 8,5 terug.

Saldering: waarom 2027 het verschil maakt

Tot en met 31 december 2026 mag je salderen: teruggeleverde stroom streep je weg tegen stroom die je van het net haalt. Zolang dat kan, levert een batterij financieel vrijwel niets op. Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Dan krijg je voor teruggeleverde stroom veel minder dan je voor stroom van het net betaalt, en wordt zelf gebruiken meer waard. Wat dat in euro’s betekent, met al onze aannames, staat op thuisbatterij: kosten en terugverdientijd en in salderingsregeling stopt in 2027.

Wees eerlijk tegen jezelf over de opbrengst: een thuisbatterij is volgens Milieu Centraal zo duur dat je hem op dit moment hoogstwaarschijnlijk niet terugverdient met de besparing op je stroomrekening, en er is geen rijkssubsidie voor. Milieu Centraal noemt isoleren en een warmtepomp keuzes die je zeker een lagere energierekening opleveren.

Veilig plaatsen

Een vaste thuisbatterij hoort volgens Milieu Centraal op een goed geventileerde plek; een kast is dat niet. Zet hem niet in een loop- of vluchtroute en hang er een rook- en koolmonoxidemelder bij. Een installateur sluit hem aan op een eigen groep in de meterkast, volgens de norm NEN 1010. Pas op met stekkerbatterijen die je in het stopcontact steekt: daarbij kan stroom van twee kanten over één groep komen, zonder dat de zekering uitschakelt. Meer hierover in thuisbatterij veilig plaatsen.

Thuisbatterij en het stroomnet

Een batterij die alleen je eigen zonnestroom opslaat, helpt het stroomnet volgens Milieu Centraal een beetje. Grotere thuisbatterijen die op de energiemarkt handelen, dragen naar verwachting juist meer bij aan overbelasting dan dat ze die voorkomen. Wat een vol stroomnet voor jou betekent, lees je in netcongestie.