Warm water met een warmtepomp: voorraadvat, temperatuur en legionella

Een warmtepomp verwarmt je huis, maar hoe zit het met warm water voor de douche en de keuken? Dat hangt af van het soort warmtepomp. In dit artikel lees je wie het warme water maakt, hoe groot een voorraadvat moet zijn, op welke temperatuur je het zet en wat het wekelijkse legionellaprogramma doet.

Wie maakt het warme water?

• Hybride warmtepomp: de cv-ketel blijft het warme water voor de badkamer en keuken maken. Meer hierover lees je bij de hybride warmtepomp.
• All-electric warmtepomp: de cv-ketel gaat eruit. Volgens Milieu Centraal heb je dan een voorraadvat nodig, ook wel boilervat genoemd. De warmtepomp verwarmt het water in dat vat. Vaak zitten de warmtepomp en het vat in één toestel, maar je kunt ook kiezen voor een los vat.
• Warmtepompboiler: een warmtepomp die alleen warm water maakt. Hij haalt warmte uit ventilatielucht, buitenlucht of pvt-panelen.

Een staand voorraadvat heeft volgens Milieu Centraal het hoogste rendement; een liggend vat kun je soms makkelijker kwijt, bijvoorbeeld op zolder. Zet je het vat in een koude schuur of aanbouw, dan kost het meer stroom.

Hoe groot moet het voorraadvat zijn?

Milieu Centraal geeft deze vuistregel, uitgaande van gemiddeld douchegedrag (7,4 minuten per douchebeurt):

Hoe groot het vat precies moet zijn, hangt vooral af van het aantal personen en hoe zuinig je doucht. Heb je een douche-wtw (warmteterugwinning uit het douchewater), dan kan het vat kleiner. Wat er verder bij een all-electric warmtepomp komt kijken, lees je bij de all-electric warmtepomp.

Welke temperatuur is genoeg?

Hoe lager de temperatuur van het water in het vat, hoe minder energie het kost. Volgens Milieu Centraal is 50 tot 55 graden meestal voldoende. Vaillant adviseert in de gebruiksaanwijzing van het aroTHERM plus-systeem de warmwatertemperatuur niet hoger dan 50 graden in te stellen, en warm water te maken zonder de elektrische hulpverwarming; het water wordt dan maximaal ongeveer 58 graden.

Legionella: het wekelijkse programma

Legionella is een bacterie. Je kunt besmet raken door heel kleine waterdruppeltjes (nevel) met de bacterie in te ademen, bijvoorbeeld onder de douche, schrijft het RIVM.

Daarom heeft een warmtepomp met voorraadvat een legionellaprogramma: volgens Milieu Centraal verhoogt de warmtepomp elke week de temperatuur in het vat even tot boven de 60 graden. Bij een warmtepompboiler doet een elektrische naverwarmer dat af en toe.

Let op: zonder hulpverwarming komt het water bij het aroTHERM plus-systeem tot ongeveer 58 graden, terwijl het legionellaprogramma boven de 60 graden gaat. Zet dat programma dus niet zelf uit, en overleg met je installateur als je de instellingen voor warm water wilt veranderen.

Het RIVM adviseert voor thuis in het algemeen om een boiler of combiketel in te stellen op ten minste 60 graden. Milieu Centraal noemt voor het voorraadvat van een warmtepomp 50 tot 55 graden genoeg, met het wekelijkse legionellaprogramma erbij. Twijfel je wat bij jouw installatie past, vraag het dan je installateur.

Heeft iemand in huis (bijna) de pensioenleeftijd of een onderliggende ziekte, dan raadt het RIVM aan de doucheslang en douchekop elke twee à drie jaar te vervangen. Een wettelijke plicht om legionella te voorkomen geldt voor zogeheten prioritaire leidingwaterinstallaties, onder andere bij ziekenhuizen, verpleeghuizen, sauna’s, hotels en campings; voor thuis geeft het RIVM adviezen.

Zuinig warm water maken

• Overdag opwarmen: stel in het tijdprogramma van de warmtepomp in dat het vat overdag opwarmt, tussen 10 en 16 uur. Het is dan buiten warmer, dus de warmtepomp heeft minder stroom nodig (Milieu Centraal).
• Met je eigen zonnestroom: heb je zonnepanelen, laat het vat dan opwarmen met de stroom die je overdag opwekt. Ook dat stel je in met het tijdprogramma van de warmtepomp, of met hulp van je installateur.
• Legionellaprogramma buiten de piek: laat het wekelijkse programma volgens Milieu Centraal overdag tussen 10 en 16 uur of ’s nachts tussen 21 en 7 uur draaien. Dan belast je het stroomnet niet op de drukke momenten.
• Korter douchen: Milieu Centraal raadt aan maximaal 5 minuten te douchen, en liever te douchen dan in bad te gaan.

Hoeveel stroom warm water met een warmtepomp kost, lees je in stroomverbruik van een warmtepomp. Hoe je de verwarming zelf zuinig instelt, staat in warmtepomp zuinig instellen.

Samengevat

• Bij een hybride warmtepomp maakt de cv-ketel het warme water, bij all-electric een voorraadvat.
• Vuistregel voor het vat: 80 liter voor 2, 150 voor 4 en 220 voor 6 personen.
• 50 tot 55 graden is volgens Milieu Centraal meestal genoeg; elke week gaat het vat even boven de 60 graden tegen legionella.
• Warm het vat overdag op, het liefst met je eigen zonnestroom.