Warmtepomp zuinig instellen: thermostaat, stooklijn en ontdooien

Een warmtepomp verwarm je anders dan met een cv-ketel. Een ketel stookt snel op, een warmtepomp werkt het best als hij rustig doordraait met lauw water. Met een paar instellingen haal je er veel uit: de thermostaat, de nachtstand en de stooklijn. In dit artikel lees je hoe je die instelt, wat er gebeurt als de buitenunit in de winter ontdooit en wat je zelf kunt doen om de warmtepomp goed te houden.

Waarom rustig en lauw zuinig is

Een warmtepomp verwarmt het water voor je verwarming volgens Milieu Centraal zuinig bij lage temperaturen, tot hooguit 55 graden: hoe lager de temperatuur, hoe zuiniger hij werkt. Vaillant zegt het in de gebruiksaanwijzing net zo: de warmtepomp werkt het efficiëntst als de aanvoertemperatuur niet hoger staat dan nodig. Dat bereik je het best door alle ruimtes gelijkmatig te verwarmen en de temperatuur constant te houden.

Laat de temperatuur in huis daarom niet te veel schommelen. Een koud huis weer opwarmen kost volgens Milieu Centraal veel stroom. Waarom dat zo is, lees je in hoe werkt een warmtepomp.

De thermostaat: 19 graden en ’s nachts (bijna) gelijk

Milieu Centraal geeft deze tips voor de thermostaat bij een warmtepomp:

• Thuis: zet de thermostaat niet hoger dan 19 graden.
• ’s Nachts: dat hangt af van je huis, zie hieronder.
• Overdag niemand thuis? Laat de thermostaat dan lager staan; het huis hoeft dan ’s ochtends niet op te warmen.
• Langer weg, bijvoorbeeld een weekend of vakantie: zet de thermostaat op 15 graden, draai de radiatorknoppen in alle ruimtes open en zet een mechanische ventilatie op de laagste stand.
• Ruimtes waar je niet bent: draai de verwarming daar uit, ook in de slaapkamers. Vaillant raadt in de gebruiksaanwijzing wel aan grote temperatuurverschillen tussen de kamers te vermijden; vraag je installateur wat bij jouw huis past.

Hoeveel lager ’s nachts, hangt volgens Milieu Centraal af van je huis:

• Vloerverwarming, een bodemwarmtepomp, of goede isolatie met ventilatie met warmteterugwinning: niet lager.
• Redelijk geïsoleerd: 1 graad lager.
• Matig geïsoleerd: 2 graden lager.

Zet je de thermostaat ’s nachts veel lager, dan moet de warmtepomp ’s ochtends hard werken om het huis weer warm te krijgen. Ook Vaillant raadt bij vloerverwarming af om tijdvensters, zoals een nachtverlaging, te gebruiken.

Een slimme thermostaat die voor een hr-ketel is gemaakt, werkt volgens Milieu Centraal vaak niet met een warmtepomp; bij een warmtepomp krijg je daarom meestal een nieuwe. Zo’n zelflerende thermostaat kiest zelf het beste moment om met opwarmen te beginnen. Koop je een radiatorventilator, kies dan een type met een temperatuursensor voor warmtepompen: die slaat al bij een lagere temperatuur aan.

Wat is een stooklijn?

De stooklijn is de instelling van de weersafhankelijke regeling: hij legt vast welke aanvoertemperatuur bij welke buitentemperatuur hoort. Hoe kouder het buiten is, hoe warmer het water dat naar je radiatoren of vloer gaat. Bij Vaillant kies je een stooklijn tussen 0,1 en 4,0; hoe hoger het getal, hoe warmer het water bij dezelfde buitentemperatuur. De gebruiksaanwijzing noemt als gangbare waarden 0,2 tot 0,4 bij vloerverwarming en 0,5 tot 1,0 bij radiatoren.

Zo stel je hem volgens de gebruiksaanwijzing van Vaillant in:

1. Zet de stooklijn zo laag mogelijk.
2. Wordt het niet warm genoeg, draai dan eerst alle radiatorkranen en kamerthermostaten helemaal open.
3. Is het nog te koud, verhoog de stooklijn dan in kleine stappen (0,05).
4. Is het te warm, verlaag de stooklijn.
5. Heb je vloerverwarming, wacht dan even voordat je weer iets verandert: een wijziging merk je niet meteen.

Bij Vaillant verander je de stooklijn op de systeemthermostaat of in de myVAILLANT-app. Bij andere merken werkt het vergelijkbaar; vraag je installateur hoe het bij jouw warmtepomp gaat. Of je radiatoren genoeg warmte geven bij een lage temperatuur, lees je in vloerverwarming of radiatoren.

Ontdooien: damp bij de buitenunit is normaal

Op koude winterdagen kan er ijs op de buitenunit ontstaan. Een sensor ziet dat en start dan automatisch een ontdooicyclus. Volgens Vaillant schakelt de warmtepomp daarbij tijdelijk om, zodat warm koudemiddel naar de buitenunit gaat en het ijs smelt. Zo’n cyclus duurt meestal 5 tot 15 minuten; bij koud en vochtig weer kan het vaker nodig zijn.

Tijdens het ontdooien kan er damp of een nevel rond de buitenunit hangen, en het kan een licht geluid geven. Dat is normaal: je hoeft niets te doen. Vaillant waarschuwt wel:

• Gebruik geen hulpmiddelen om het ontdooien te versnellen.
• Zorg dat er geen sneeuw blijft liggen rond het luchtinlaat- en luchtuitlaatrooster.
• Houd de buitenunit vrij, zodat de lucht er goed langs kan.

Wat je zelf kunt doen

Onderhoud en reparaties aan de warmtepomp zelf laat je aan de installateur over: Vaillant schrijft in de gebruiksaanwijzing dat je dat nooit zelf moet proberen. Wel kun je volgens de fabrikanten dit doen:

• Buitenunit vrijhouden: haal regelmatig bladeren, takken, vuil en sneeuw rond de buitenunit weg en houd de roosters vrij (Vaillant en Weheat). Een tak in de ventilator maakt bovendien veel lawaai.
• Schoonmaken: maak de buitenkant schoon met een vochtige doek en een beetje oplosmiddelvrije zeep. Gebruik volgens Vaillant geen sprays, schuurmiddelen, afwasmiddel of schoonmaakmiddelen met oplosmiddelen of chloor.
• Ontluchten: Weheat adviseert de verwarming één keer per jaar te ontluchten, het liefst aan het begin van het stookseizoen. Zet eerst de thermostaat uit en laat het systeem afkoelen; de waterdruk hoort volgens Weheat tussen 1,5 en 2 bar te liggen. Heb je een ander merk, volg dan de gebruiksaanwijzing of vraag het je installateur.

Vaillant noemt daarnaast een jaarlijkse inspectie en regelmatig onderhoud door de installateur noodzakelijk. Wat er bij een onderhoudsbeurt gebeurt en wat het kost, lees je in warmtepomp onderhoud en op onze pagina over onderhoud.

Samengevat

• Houd de temperatuur zo constant mogelijk en de thermostaat op hooguit 19 graden.
• ’s Nachts niet of maar een graad of twee lager, afhankelijk van je huis.
• Zet de stooklijn zo laag mogelijk en verhoog hem alleen in kleine stappen.
• Damp bij de buitenunit in de winter is ontdooien, en dat is normaal.
• Houd de buitenunit vrij en laat de warmtepomp jaarlijks nakijken.

Hoeveel stroom je warmtepomp gebruikt en hoe je dat laag houdt, lees je in stroomverbruik van een warmtepomp.